Rzeczywistość komponowana. Jolanta Brach-Czaina

Rzeczywistość komponowana to wybór najważniejszych esejów i wywiadów prasowych Jolanty Brach-Czainy, autorki wybitnych książek filozoficznych Szczeliny istnienia i Błony umysłu.

Jolanta, córka Ireny, wnuczka Bronisławy, prawnuczka Ludwiki – jak sama o sobie napisała – na początku kariery naukowej zajmowała się estetyką i teatrologią, w kolejnych dziesięcioleciach jej zainteresowania kierowały się w stronę etyki i literaturoznawstwa. W latach 90. dała się poznać jako zaangażowana feministka, obrończyni praw kobiet do decydowania o sobie. Na początku XXI wieku pisała artykuły poświęcone „radykalnej sztuce kobiecej” czy odezwy w obronie wolności artystycznej. Niniejszy zbiór – poprzedzony wstępem Elizy Kąckiej – pokazuje tę ewolucję zainteresowań filozofki.

W Lubiewie Brach-Czaina odnajdywała nadzieję, że przed zniewoleniem i terrorem monolitycznych zasad ochroni nas przegięcie. W czasach, gdy jeszcze nie mówiono o niebinarności, filozofkę fascynowały momenty, w których ujawniają się inne niż znane dotychczas formy człowieka. W artykule dla Rzeczpospolitej nazwała Radio Maryja nieszczęściem polskiej kultury. Proponowała, by ostrzeżenie przed możliwością obrazy uczuć religijnych umieszczano na wystawach niezależnie od tego, co prezentują. W tekście Progi polskiego feminizmu opublikowanym w 1995 roku podkreślała, że wartości głoszone w obu systemach, komunistycznym i katolickim, były na ogół sprzeczne, ale skutki nakazów często się sumowały.

Dla Jolanty Brach-Czainy esej filozoficzny to próba wyjścia z intelektualnej pułapki, ryzykowna przygoda, która wymaga niekonwencjonalnych rozwiązań. W Rzeczywistości komponowanej odnajdziemy wiele niekonwencjonalnych rozwiązań i przeżyjemy niejedną ryzykowną przygodę intelektualną. Będą też pułapki.